Tuz ve Tuzluk Hikâyesi: Allame Meclisi ve Yol Kesenler
Merhum Molla Muhammed Taki Meclisi İsfahan âlimlerindendi. Babası (Muhammed Taki) pek de iyi olmayan bir komşusu vardı. Komşusunun arkadaşları da hırsız ve yankesici (uygunsuz işlerle meşgul olan) tayfasındandı. Bir gece bu komşunun evinde büyük bir kalabalık ve gürültü olduğunu görür. Selam verip “Ne haber, hayırdır?” diye sorar. Adam, “Bu gece tüm arkadaşlarımı (hırsızları ve kabadayıları) bizim eve topladım,” der.
Bunun üzerine Allame Meclisi, “E madem öyle, bırak ben de geleyim, biz komşu değil miyiz ben de içeri gireyim,” der. Adam şaşırır: “Aman efendim, bizim keyfimizi zehir zıkkım etmeyin, bozmayın. Biz eğlenmek için bir araya geldik” der. Allama Meclisi, “Benim sizinle bir işim yok, sadece geleceğim,” demesi üzerine adam, “Ama onlar sizin gelmenizden rahatsız olabilir,” diye ekleyince, Allame Meclisi “O zaman ben de çat kapı gelmiş gibi yaparım,” der.
Velhasıl adamın bütün misafirleri geldikten sonra Merhum Meclisi içeri girer ve gider kötü işler grubunun reisi ve korktuklarında dolayı saygı duydukları adamın yanına oturur. Reis, kendini biraz toparlar ve Merhum Meclisi’ye dönüp şöyle der: “Bak hoca, biz senin düşündüğün kadar da kötü değiliz. Bizim bazı olumlu sıfatlarımız da var ha! Sadece hırsız veya yol kesen olduğumuzu sanma.”
Allame Meclisi sordu: “Mesela ne gibi bir sıfat?”
Reisleri cevap verir: “Biz birinin ekmeğini yersek (tuzunu tadarsak), ona ihanet etmeyiz (tuzluğunu kırmayız). Birinin evinde yemek yersek, o evden hırsızlık yapmayız. Birisi bize bir emanet bırakırsa, hıyanet etmeyiz. Evet, hırsızız, yol keseniz ama böyle ilkelerimiz de var.” (Eskiden gerçekten de böyleydi; bazen yol kesenler bile bir tuz-ekmek hukukuna veya emanete sadık kalırlardı).
Merhum Meclisi biraz sertçe: “Yalan söylüyorsun!” dedi.
Adam şaşırdı: “Hayır efendim, yalan söylemiyorum, istersen arkadaşlarıma sor!”
Meclisi tekrar etti: “Yalan söylüyorsun! Bir ömürdür Allah’ın tuzunu (nimetini) yiyorsunuz; peki neden hâlâ hırsızlık yapıyorsun? Hırsızlık haramdır. Diyorsunuz ki tuzunu ekmeğini yediğimize ihanet etmeyiz, ama Allah’ın bunca nimetini yiyip O’nun emirlerine ihanet ediyorsunuz!”
Bakın, bazen insanlara sadece küçük bir kıvılcım, bir öğüt gerekir. O adam ayağa kalktı… O yol kesen adam ayağa kalktı, tamamen değişti ve büyük bir adam oldu.
Sadece tek bir nasihatle… Çünkü aslında fıtratı temizdi.